زاد روز ذبیح ‌الله صفا، محقق و مترجم و ادیب نامی معاصر (1290ش)

زادروز ذبیح ‌الله صفا، محقق و مترجم و ادیب نامی معاصر (1290ش)

دکتر ذبیح ‌الله صفا شهمیرزادی در تاریخ شانزدهم اردیبهشت‌ماه سال ۱۲۹۰ هجری شمسی در شهمیرزاد سمنان به‌دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در‌‌ همان‌جا و بابل پشت سر گذاشت. سپس به تهران آمد و تحصیلات خود را تا درجه دکترای ادبیات ادامه داد و به استادی دانشگاه نائل گردید. دکتر صفا در طول عمر فرهنگی خود سمت‏‌ها و پست‏های حساسی تصدی کرد و از این راه خدمات فرهنگی و اجتماعی بسیاری به یادگار گذاشت. برخی از آن سمت‏‌ها از این قرارند: دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، عضو هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس‏های عمومی سازمان یونسکو، عضو هیئت مدیره شرکت مؤلفان و مترجمان ایران و نیز عضو پیوسته فرهنگستان ایران. وی هم‌چنین از سال ۱۳۱۲ش، همکاری خویش را با بسیاری از مجلات فرهنگی کشور آغاز کرد که حاصل این همکاری، نگارش ده‏‌ها مقاله تحقیقی در موضوعات ادبی، تاریخی و فلسفی بوده است. دکتر صفا از جمله استادانی است که تحقیقات سودمندی در زمینه‏های تاریخ و فرهنگ و ادبیات فارسی انجام داده که «تاریخ ادبیات ایران» (در ۵ جلد)، «تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی»، «حماسه‌سرایی در ایران»، «گنج سخن» (در ۳ جلد) و «مذاهب تشیع در ایران» از آن جمله‏اند. این ادیب برجسته، سال ۱۳۵۴ش در شهر لوبک آلمان ساکن شد و به تحقیق و نگارش خود ادامه داد. دکتر ذبیح‌الله صفا شهمیرزادی، سرانجام در نهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۷۸ش در سن هشتاد و هشت سالگی در لوبک آلمان درگذشت و در‌‌ همان شهر به خاک سپرده شد.

معرفی نویسندگان ایرانی

محمود مشرف آزاد تهرانی (م. آزاد)

محمود مشرف آزاد تهرانی (م. آزاد)

محمود مشرف آزاد تهرانی که با نام م. آزاد شناخته می شود از شاعران و نویسندگان بازنویس و بازآفرین ادبیات کودکان ایران است. او از نویسندگان پرکاری است که نزدیک به پنجاه عنوان کتاب برای کودکان به یادگار گذاشته است.

محمود مشرف آزاد تهرانی هژدهم آذر سال ۱۳۱۲ در تهران زاده شد. پدر او یک نظامی بود دوستدار موسیقی و شعر که شوق كتاب خواندن را در فرزندانش از دوران کودکی برانگیخت. دوره نوجوانی و جوانی‌ م. آزاد همزمان بود با جنبش ملی كردن نفت، كه به زندگی نسل جوان آن روزگار، عشق و آرمانی فراتر از انگیزه‌های فردی می‌داد، و او فعالیت فرهنگی را برای رسیدن به این آرمان ها برگزید.
م. آزاد نخستین نقدهای ادبی‌اش ـ به همراه چند شعر ـ را به تشویق مدیر مسئول نشریه ی دانش‌آموزی که خود نیز برای آن کار می کرد، چاپ کرد. در سال ۱۳۴۲ در كنكور ادبیات دانشسرای عالی تهران پذیرفته شد و سپس در رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران شاگرد محمد معین، بدیع‌الزمان فروزانفر و پرویز ناتل‌خانلری شد.
م. آزاد نخستین دفتر شعرش را در سال ۱۳۳۴ به نام "دیار شب" با یادداشتی از احمد شاملو منتشر کرد. پس از آن در انتشار مجله ای به نام "بامشاد کوچولو" با احمد شاملو به مدت دو سال همکاری کرد. این آشنایی و همکاری با شاملو در زندگی ادبی او بسیار تاثیرگذار بود. م. آزاد پس از ۱۳۴۰ نیز با سیروس طاهباز در انتشار فصل‌نامه "آرش" - از نشریه های تاثیرگذار دهه چهل - همكاری پیوسته ای داشت.
آزاد در سال ۱۳۳۶ برای آموزگاری به آبادان رفت و ده سال در دبیرستان های آبادان به آموزگاری پرداخت. او از آن سال ها به عنوان "فرصتی برای ساماندهی تجربه های شعری اش" یاد می کند. مجموعه ی "آیینه ها تهی ست" دستاورد آن دوران است. "قصیده ی بلند باد"، "دیدارها"، "با من طلوع کن" و "بهارزایی آهو" از دیگر مجموعه شعرهای م. آزاد برای بزرگسالان است.
م. آزاد نویسندگی برای کودکان را در سال ۱۳۴۷- یک سال پس از پیوستن به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان- با "قصه طوقی" آغاز کرد. این اثر در سال ۱۳۴۷ و اثر دیگرش، "لی لی لی لی حوضک" در سال ۱۳۴۹ به عنوان کتاب سال برگزیده شدند.
بیشتر آثاری که م. آزاد برای کودکان آفرید، بازنویسی و بازآفرینی از ادبیات کهن ایران است. او بر این باور بود که: "ادبیات کهن ایران ادبیاتی است سرشار از اندیشه ی والای انسانی ..." و نقش و کارکرد بازنویسی و بازآفرینی از ادبیات کهن را کمک به صلح جهانی و مقابله با تهاجم فرهنگی می دانست. م. آزاد همچنین از نخستین کارشناسان ایرانی است که بورس کتابخانه ی بین الملی مونیخ برای مطالعه ی در زمینه ی ادبیات کودکان را دریافت کرد.

"زال و سی مرغ"، "زال و رودابه"، "هفت خان رستم"، "کاوه آهنگر"، "سی مرغ وسیمرغ"، "دویدم و دویدم"، "خاله سوسکه"، "عمو نوروز" و "خاله ماندگار" و "حمومک مورچه دار" شماری از آثار اوست که با تصویرگری نورالدین زرین کلک، بهمن دادخواه، فرشید مثقالی، مهرداد نجومی، ناهید حقیقت به چاپ رسیده است. "شعرهایی برای کودکان" گردآوری یازده شعر از ۹ شاعر و ترجمه همراه با بازنویسی یا بازآفرینی شماری از آثار غیر ایرانی نیز از دیگر کارهای او برای کودکان است.
محمود مشرف آزاد تهرانی در دی ماه ۱۳۸۴ در هفتاد و دو سالگی به سبب سرطان روده درگذشت.